Duidelijkheid werkt

Vier op de tien Vlamingen kennen de verkeersregels voor fietsers niet, zo kopte onlangs Het Laatste Nieuws, na een bevraging door VAB. Dat gevoel hebben fietsers natuurlijk al lang, maar ook fietsers zelf kennen de regels vaak niet goed.

Jpeg

Er zijn natuurlijk ook een aantal absurde regels. Is het logisch dat een fietsoversteekplaats in België voorrang voor de fietsers geeft als deze gemarkeerd is met stippellijnen, terwijl er geen voorrang is voor de fietsers als de markering met vierkante blokken is gedaan. En is het logisch dat dit in Nederland precies andersom is? Een voorbeeld van een onjuiste markering zie je op deze foto. Op deze oversteekplaats heeft de fietsers normaal gezien voorrang, maar toch staan er driehoekjes geschilderd. Wat is het nu, voorrang of niet? ‘Wegen en Verkeer’ is dan maar begonnen om alle fietsoversteekplaatsen op gewestwegen weg te halen, maar dat was nu ook weer niet de bedoeling.

En er zijn nog wel meer onduidelijkheden. Wie weet er dat een aanliggend fietspad enkel een fietspad is als het aan beide zijden is gemarkeerd met stippellijnen? Eén zijde is dus niet genoeg, want dan is het een fietssuggestiestrook. Fietssuggestiestroken bestaan er dan weer in alle kleuren en maten, soms zijn ze rood, dan weer groen, dan weer okergeel. Alles kan. En vaak zijn de regels ook nog eens verschillend in bvb Brussel of Vlaanderen. Fietsopstelstroken zie je in Vlaanderen aan verkeerslichten enkel als er een fietspad naar toe leidt (en zelfs dan nog), terwijl je in Brussel ook zonder voorafgaand fietspad vrij veel fietsopstelstroken ziet. Een stuk beter trouwens. Enfin, het is een rommeltje en dus is het niet te verwonderen dat de weggebruikers één en ander door elkaar halen. Tijd voor duidelijkheid dus.

Ook op gebied van snelheidsbeperkingen is er nog veel verbetering mogelijk. Wat dacht je van de dynamische borden aan een schoolomgeving met oplichtende waarschuwing “begin van een zone 30”, dat dan op het einde van de zone 30 wordt gevolgd door een vast bord ‘einde zone 30’. Wanneer je dus niet op een niet-schoolmoment die zone inrijdt, is de snelheidsbeperking 50 of 70 km/u, maar plots zie je wel een bord ‘einde zone 30’, waardoor je je afvraagt: was dit nu een zone 30? Heb ik iets gemist? Als er bij het begin van de zone 30 een dynamisch bord kan staan, waarom dan niet op het einde?

Ook bij wegwerkzaamheden is het vaak een rommeltje. Een bord ‘30’ blijft dan gewoon staan, terwijl de werken enkel in de week plaatsvinden en er in het weekend niets te zien is. Geen wonder dat deze borden dan ook massaal genegeerd worden. In de Verenigde Staten zag ik dan wel voorbeelden hoe duidelijkheid werkt. Als er wegwerkzaamheden zijn, is dit netjes en goed op voorhand aangeduid, maar je ziet ook borden: 10 miles/h te snel = 150 dollar boete, 20 miles/h te snel = 350 dollar boete, enz. Geen wonder dat de limieten daar goed gerespecteerd worden. Duidelijkheid helpt en er zijn lang niet altijd meer borden voor nodig. Het straatbeeld moet vooral leesbaar zijn en markeringen en borden moeten consequent zijn en helpen, in plaats van af te leiden of verwarring te zaaien. Er is nog veel werk aan de winkel in ons landje.

4 keer STOP

Bij een recent bezoek aan de Verenigde Staten werd ik voor het eerst geconfronteerd met het fenomeen ‘4 way STOP’ op kruispunten. Ik had dit nog niet eerder gezien en wist aanvankelijk niet zo goed wat er nu precies van mij verwacht werd. Een woordje uitleg.

In de Verenigde Staten zie je veel minder rotondes dan in Europa. Met de vele rechte wegen zijn de meeste kruispunten ook gewoon ‘rechttoe, rechtaan’. Om het aantal ongelukken op kruispunten in te dijken en de snelheid te drukken, ontstonden er zogenaamde ‘4 way STOPs’. Hoe werkt dit? Van welke kant je ook komt, je moet verplicht stoppen. Diegene die het eerste op het kruispunt aankwam, mag het eerst vertrekken. Als twee voertuigen tegelijk aankomen, geldt de voorrang van rechts. Een vrij simpel systeem, dat inderdaad effectief het aantal ongevallen drastisch lijkt te reduceren. Doordat iedereen moet stoppen, is de snelheid van het aankomend verkeer op het kruispunt immers 0. Zelfs als er botsingen voordoen, zijn de gevolgen meestal zeer klein, gezien de lage snelheid. Bovendien heeft het dus inderdaad op doorgaande wegen een snelheidsremmend effect.

4way-stopOok voor fietsers gelden trouwens dezelfde regels, zij worden ook beschouwd als een voertuig. Maar daar knelt natuurlijk al een eerste keer het schoentje. Als een fietser aan elk kruispunt moet stoppen, is het tijdsverlies groot en het opnieuw vertrekken kost veel energie en spierkracht. Dit betekent dat dit soort kruispunten in feite het fietsen ontmoedigt.

Maar ook voor autoverkeer zijn de effecten niet éénduidige positief. Sowieso vertraagt het de doorstroming, maar veroorzaken al die, vaak onnodige stops, extra uitstoot. Elk voordeel heeft zijn nadeel, is dus ook hier van toepassing. Toch maar rotondes dan? Qua doorstroming zijn ze zeker beter en  ook de luchtkwaliteit heeft er minder onder te leiden. Ook het aantal ongevallen zal zich vast in dezelfde grootorde bevinden. Maar, er is wel een grote maar. Fietsers zijn doorgaans in de voorrang bij rotondes, maar bevinden zich, bij een slechte aanleg, gemakkelijk in de dode hoek van auto’s of vrachtwagens. Helaas vinden we in België meer slechte dan goede uitvoeringen van rotondes. Op kleine en niet al te drukke kruispunten kan het wel, als de fietsers goed zichtbaar zijn en de signalisatie duidelijk is. De rotonde moet groot genoeg zijn, zodat fietsers aan de buitenkant van de rotonde rijden en er aan elk mogelijk conflictpunt voldoende zichtbaarheid ontstaat voor de doorrijdende fietsers.

Op drukke kruispunten blijft het vaak erg gevaarlijk voor fietsers. Hen uit de voorrang halen is dan weer erg ontmoedigend voor fietsers en op de ene rotonde voorrang geven aan fietsers en op andere rotondes dan weer niet, maakt de situatie voor automobilisten er ook niet duidelijker op. Meer en meer zie je dan ook, bvb in Nederland, ondergrondse of bovengrondse rotondes voor fietsers. Een dure, maar wel de meest veilige oplossing voor fietsers voor grote rotondes met veel verkeer.

Nog even terug naar die 4 way stops. Misschien zou het een betere oplossing zijn om fietsers wel te laten doorrijden en dus altijd voorrang te geven op deze kruispunten. Auto’s moeten sowieso stoppen en voorrang geven. Als er iemand weet heeft van een kruispunt waar dit principe al toegepast werd, laat het gerust weten. En wie weet kunnen 4way stops in de toekomst ook hier een alternatief worden voor verkeerslichten of rotondes.